Công tác xây dựng chính quyền cơ sở trong giai đoạn 2020-2025, định hướng giai đoạn 2025-3030
(Ngày đăng :12/08/2025 12:00:00 SA)

Thực hiện chủ trương của Trung ương về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, giai đoạn 2020-2025, công tác xây dựng chính quyền cơ sở trên địa bàn tỉnh Lai Châu đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Với vai trò là cơ quan tham mưu, Sở Nội vụ đã chủ động triển khai toàn diện các lĩnh vực: tổ chức chính quyền địa phương, sắp xếp đơn vị hành chính, cán bộ cấp xã, công tác dân chủ cơ sở và dân vận chính quyền. Những kết quả đạt được là cơ sở để tiếp tục định hướng xây dựng chính quyền cơ sở hiện đại, chuyên nghiệp, phục vụ nhân dân tốt hơn trong giai đoạn 2025-2030.

Trong 5 năm qua, Sở Nội vụ đã chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các sở, ban, ngành, địa phương tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh triển khai đầy đủ, đồng bộ các nhiệm vụ quản lý nhà nước về chính quyền địa phương. Trong đó, công tác củng cố, kiện toàn tổ chức bộ máy HĐND, UBND các cấp được thực hiện đúng quy định, hiệu lực hoạt động của chính quyền cơ sở được nâng lên. Một trong những kết quả nổi bật là việc tổ chức thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026, với 99,80% cử tri toàn tỉnh tham gia bỏ phiếu, đảm bảo dân chủ, an toàn và đúng luật. Qua bầu cử, toàn tỉnh đã lựa chọn 2.521 đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp, đảm bảo cơ cấu, chất lượng theo yêu cầu.

Thực hiện Kết luận của Bộ Chính trị, các nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và chỉ đạo của Chính phủ về sắp xếp đơn vị hành chính, Sở Nội vụ đã tham mưu ban hành và triển khai Kế hoạch sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2023–2025. Kết quả, theo Nghị quyết số 1670/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025, tỉnh Lai Châu đã hoàn thành việc sắp xếp 68 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 59 xã, 02 phường và 07 thị trấn), giảm từ 106 xuống còn 38 đơn vị (36 xã, 02 phường), đạt tỷ lệ giảm 64,15%. Các đơn vị mới chính thức hoạt động từ ngày 01/7/2025, đến nay đã cơ bản ổn định bộ máy, tổ chức. Tỉnh đã hình thành 150 phòng chuyên môn và tổ chức hành chính khác tại cấp xã, tiếp nhận 304 trường học và 08 trung tâm Văn hóa – Thể thao – Truyền thông theo mô hình liên xã, tạo điều kiện thuận lợi để đổi mới phương thức quản lý nhà nước tại địa phương.

Đ/c Nguyễn Văn Thắng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tài chính tặng hoa chúc mừng Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lai Châu

Trên cơ sở hướng dẫn của Trung ương, Sở Nội vụ đã phối hợp xây dựng phương án bố trí, sắp xếp cán bộ, công chức, viên chức cấp xã sau sáp nhập, bảo đảm nguyên tắc dân chủ, công khai, đúng quy định. Đến hết tháng 6/2025, toàn tỉnh đã hoàn thành việc điều động, bố trí 11.645 cán bộ, công chức, viên chức về công tác tại các xã, phường mới. Trong đó, có 11 công chức thuộc các sở, ngành cấp tỉnh được điều động trực tiếp giữ chức danh chủ chốt tại cấp xã (bao gồm 02 bí thư, 08 chủ tịch/phó chủ tịch và 01 trưởng phòng). Việc bố trí nhân sự có sự kết hợp hài hòa giữa cán bộ tại chỗ và cán bộ tăng cường, bảo đảm các lĩnh vực chuyên môn thiết yếu như tư pháp, tài chính – kế toán, văn hóa – xã hội, quản lý đất đai, xây dựng nông thôn mới đều có cán bộ chuyên trách đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Tích cực tham mưu cụ thể hóa các quy định của Chính phủ về cán bộ, công chức cấp xã và người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở, phù hợp với tình hình thực tiễn của tỉnh. Đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã năm 2025 và phối hợp tham mưu HĐND, UBND tỉnh ban hành 08 văn bản quy phạm pháp luật về chế độ, chính sách, quản lý, sử dụng cán bộ, công chức cấp xã, người hoạt động không chuyên trách. Các chính sách được triển khai đồng bộ, đúng quy định, góp phần ổn định tổ chức, nâng cao hiệu quả hoạt động ở cơ sở. Đồng thời, tham mưu UBND tỉnh ban hành quyết định đánh giá, xếp loại chính quyền cấp xã hằng năm; kết quả cho thấy, tỷ lệ chính quyền được xếp loại khá, tốt đạt 81,4%, phản ánh rõ hiệu quả sau sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy chính quyền cơ sở.

Cùng với tổ chức bộ máy, công tác quản lý địa giới hành chính được triển khai hiệu quả. Sở Nội vụ đã tham mưu thực hiện ký pháp lý hồ sơ, bản đồ địa giới hành chính giữa tỉnh Lai Châu với các tỉnh giáp ranh như Lào Cai, Yên Bái, Sơn La, Điện Biên; đồng thời chủ động phối hợp tham mưu giải quyết tranh chấp đất đai liên quan đến đường địa giới hành chính giữ tỉnh Lai Châu với tỉnh Sơn La, Lào Cai. Việc cập nhật, hoàn thiện hồ sơ địa giới hành chính các cấp sau sắp xếp cũng đang được thực hiện đúng lộ trình.

Trên lĩnh vực dân vận chính quyền và thực hiện dân chủ ở cơ sở, Sở Nội vụ đã kịp thời tham mưu ban hành các văn bản hướng dẫn triển khai Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở; tổ chức đánh giá, xếp loại công tác dân vận chính quyền và thực hiện dân chủ trong các cơ quan, đơn vị. Kết quả xếp loại hằng năm cho thấy, trên 90% cơ quan hành chính, chính quyền các cấp được xếp loại Tốt về công tác dân vận chính quyền; tỷ lệ cơ quan, đơn vị được đánh giá Khá trở lên trong thực hiện dân chủ tại cơ sở đạt trên 90%. Trung bình mỗi năm, toàn tỉnh có gần 2.000 mô hình “Dân vận khéo” được đăng ký triển khai, tập trung vào các lĩnh vực cải cách hành chính, giải phóng mặt bằng, bảo vệ môi trường, xây dựng nông thôn mới.

Đoàn kiểm tra của UBND tỉnh kiểm tra việc triển khai, thực hiện công tác dân vận chính quyền xã tại Mường Tè, năm 2024

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác xây dựng chính quyền cơ sở vẫn còn một số khó khăn, hạn chế. Một số nhiệm vụ chuyên môn chưa bảo đảm tiến độ theo kế hoạch; việc phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị trong triển khai một số nhiệm vụ có lúc chưa chặt chẽ; công tác giải quyết các khu vực chồng lấn địa giới hành chính tại đỉnh đèo Sa Pa (giáp tỉnh Lào Cai) còn chưa triệt để do yếu tố lịch sử và địa hình phức tạp.

Định hướng đến năm 2030, tỉnh Lai Châu xác định tiếp tục xây dựng chính quyền cơ sở theo hướng tinh gọn, hiện đại, chuyên nghiệp, lấy người dân làm trung tâm phục vụ. Trên cơ sở mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã được kiện toàn, tỉnh tập trung nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước tại cơ sở, từng bước hiện đại hóa phương thức quản trị, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Trọng tâm trước mắt là tham mưu tổ chức thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, bảo đảm đúng quy trình, thời gian, dân chủ, công khai, an toàn, tiết kiệm. Cùng với đó, tiếp tục tham mưu triển khai có hiệu quả Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã; nghiên cứu sắp xếp lại thôn, bản, tổ dân phố theo hướng phù hợp đặc điểm địa bàn, quy mô dân cư, khả năng quản lý, góp phần giảm đầu mối, tinh giản bộ máy và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Cụ thể hóa các quy định pháp luật về cán bộ, công chức cấp xã và người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở, bảo đảm chế độ, chính sách được thực hiện kịp thời, công bằng, minh bạch, phù hợp với điều kiện thực tế sau sắp xếp. Việc rà soát, cập nhật và hoàn thiện hồ sơ, bản đồ địa giới hành chính theo đơn vị hành chính mới sẽ được tiếp tục thực hiện, đồng thời tăng cường phối hợp với các tỉnh giáp ranh để xử lý dứt điểm các khu vực còn chồng lấn, nhất là tại những vị trí phức tạp về lịch sử và địa hình.

Chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã thông qua công tác đào tạo, bồi dưỡng theo hướng chuẩn hóa, thực chất, phù hợp với yêu cầu quản trị địa phương hiện đại và chuyển đổi số. Các văn bản chỉ đạo về công tác dân vận chính quyền và thực hiện dân chủ ở cơ sở sẽ tiếp tục được cụ thể hóa, bám sát thực tiễn, phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp, qua đó phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, xây dựng nền hành chính phục vụ, liêm chính, hiệu quả.

Với tinh thần đổi mới, trách nhiệm và đồng hành cùng cơ sở, Sở Nội vụ tỉnh Lai Châu sẽ tiếp tục là lực lượng tham mưu nòng cốt trong công tác xây dựng chính quyền, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước ở địa phương, xây dựng chính quyền cơ sở vững mạnh, gần dân, vì dân trong giai đoạn phát triển mới.