(Truyền thông) Dự thảo Nghị quyết hỗ trợ chi phí mai táng cho người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Lai Châu giai đoạn 2025-2030
(Ngày đăng :17/04/2025 12:00:00 SA)

I. SỰ CẦN THIẾT BAN HÀNH NGHỊ QUYẾT

Lai Châu là tỉnh miền núi, biên giới, đồng bào các dân tộc thiểu số chiếm trên 84% dân số toàn tỉnh, với 20 dân tộc cùng sinh sống. Trong đó chỉ có 13 dân tộc cư trú thành cộng đồng (Thái, Giáy, Lào, Lự, Mảng, Kháng, Khơ Mú, Mông, Dao, Hà Nhì, La Hủ, Cống, Si La) và 06 dân tộc cư trú sinh sống, xen kẽ vào các dân tộc khác (Tày, Nùng, Hoa, Mường, Phù Lá, La Ha). Mỗi dân tộc đều có đời sống văn hóa, phong tục, tập quán riêng.

Thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, trong những năm qua, cấp ủy, chính quyền đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc, gắn với phát triển kinh tế - xã hội. Việc thực hiện xóa bỏ hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu, xây dựng nếp sống văn minh trong nhân dân các dân tộc trên địa bàn tỉnh luôn được các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai thực hiện và đạt được kết quả tích cực.

Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hủ tục, phong tục tập quán lạc hậu ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển kinh tế - xã hội và đời sống của Nhân dân, một số phong tục truyền thống tốt đẹp bị lợi dụng, biến tướng gây ra tác động tiêu cực và để lại nhiều hệ lụy đối với đời sống của nhân dân các dân tộc; trong đó có tổ chức việc tang đối với người chết như người chết chưa đưa vào quan tài, người chết để lâu ngày mới chôn cất, trả lễ tốn kém, tổ chức đám tang dài ngày, giết mổ nhiều gia súc gây lãng phí, tốn kém kinh phí, hệ lụy đi kèm gây mất an ninh trật tự, mất vệ sinh. Nguyên nhân chủ yếu là do quan niệm của từng đồng bào các dân tộc khác nhau, trình độ nhận thức của một bộ phận người dân còn hạn chế; vai trò của những người có uy tín, trưởng các dòng họ trong công tác tuyên truyền, vận động chưa được phát huy hiệu quả; chưa có cơ chế chính sách trong việc xóa bỏ hủ tục, phong tục tập quán lạc hậu, xây dựng nếp sống văn minh ở từng địa phương.

Theo số liệu báo cáo của UBND các huyện, thành phố, số người chết là người dân tộc thiểu số có hộ khẩu thường trú trên địa bàn các xã vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn; người chết là người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo; người chết là người thuộc dân tộc thiểu số dưới 10.000 người (Cống, Mảng, Si La, Lự) trong 03 năm gần nhất (2022 - 2024) có 4.550 người (năm 2022: 1.531 người, năm 2023: 1.710 người, năm 2024: 1.309 người), như vậy trung bình trong 3 năm (2022 - 2024) có khoảng 1.516 người chết; trong đó có nhiều dân tộc tổ chức đám tang kéo dài trên 2 ngày mới chôn cất như: Thái, Giáy, Lào, Lự, Mảng, Khơ Mú, Mông, Dao, Hà Nhì, Cống, La Hủ, Si La, Tày, Nùng, Hoa, Mường, Phù Lá, La Ha tổ chức đám tang dài ngày (3 - 5 ngày), để thi thể 1-2 ngày mới đưa vào quan tài; có dân tộc Khơ Mú không dùng quan tài để chôn cất mà dùng chiếu thủ công tự đan cuốn sau đó cuốn thêm một lớp bạt nhựa; thậm chí dân tộc Dao Tẻn xã Pa Khóa, huyện Sìn Hồ còn hỏa táng bằng củi.

Ngày 22/12/2023, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh ban hành Nghị quyết số 15-NQ/TU về xóa bỏ hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu, xây dựng nếp sống văn minh tỉnh Lai Châu giai đoạn 2024 - 2030. Vì vậy, việc ban hành Nghị quyết hỗ trợ chi phí mai táng cho người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Lai Châu giai đoạn 2025-2030 là cần thiết, phù hợp với khả năng bố trí ngân sách của tỉnh trong giai đoạn hiện nay.

II. NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA DỰ THẢO NGHỊ QUYẾT

Điều 1. Phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng

1. Phạm vi điều chỉnh

Nghị quyết này quy định mức hỗ trợ chi phí mai táng cho người chết là người dân tộc thiểu số có hộ khẩu thường trú trên địa bàn các xã thuộc vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn (xã khu vực III); người chết là người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo; người chết là người dân tộc thiểu số có dưới 10.000 người trên địa bàn tỉnh Lai Châu giai đoạn 2025 - 2030 (trừ các đối tượng chính sách đã được Nhà nước trợ cấp mai táng phí).

2. Đối tượng áp dụng

a) Người chết là người dân tộc thiểu số có hộ khẩu thường trú trên địa bàn các xã thuộc vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn (xã khu vực III); người chết là người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo; người chết là người dân tộc thiểu số có dưới 10.000 người.

b) Hộ gia đình, cá nhân hoặc cơ quan, tổ chức trực tiếp đứng ra lo mai táng cho người chết tại điểm a khoản này.

c) Cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan đến việc hỗ trợ chi phí mai táng cho đối tượng quy định tại điểm a khoản này.

Điều 2. Điều kiện, mức hỗ trợ chi phí mai táng

1. Hộ gia đình, cá nhân hoặc cơ quan, tổ chức trực tiếp đứng ra lo mai táng cho người chết đảm bảo một trong các điều kiện sau:

a) Đối với thi thể người chết không thực hiện hỏa táng: Trong điều kiện không có bảo quản lạnh hoàn thành việc mai táng không quá 60 giờ, trong đó thực hiện lưu giữ, bảo quản thi thể của người chết không quá 48 giờ; trong điều kiện bảo quản lạnh ở nhiệt độ từ 4°C trở xuống hoàn thành việc mai táng không quá 7,5 ngày, trong đó thực hiện lưu giữ, bảo quản thi thể của người chết không quá 07 ngày; đối với người chết do dịch bệnh nguy hiểm hoàn thành việc mai táng không quá 36 giờ, trong đó thực hiện lưu giữ, bảo quản thi thể của người chết không quá 24 giờ (trường hợp phải lưu giữ, bảo quản thi thể lâu hơn thì phải bảo quản trong điều kiện nhiệt độ từ -10⁰C trở xuống).

b) Đối với thi thể người chết mà thực hiện hỏa táng trước khi mai táng thì được kéo dài thời gian hoàn thành việc mai táng không quá 12 giờ trong từng trường hợp được quy định tại điểm a khoản này.

2. Có đầy đủ giấy tờ gồm: Bản khai đề nghị hỗ trợ; bản trích lục khai tử; biên bản xác định việc chôn cất của Trưởng bản và đại diện Hộ gia đình, cá nhân hoặc cơ quan, tổ chức trực tiếp đứng ra mai táng cho người chết; đối với người chết là người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo thì hộ gia đình, cá nhân hoặc cơ quan, tổ chức trực tiếp đứng ra lo mai táng cung cấp thêm văn bản xác nhận người chết thuộc hộ nghèo hoặc cận nghèo của cơ quan có thẩm quyền.

Điều 3. Mức hỗ trợ chi phí mai táng

a) Đối với mai táng mà thi thể người chết không hỏa táng, thực hiện chôn cất được hỗ trợ: 5.000.000 đồng/người chết.

b) Đối với mai táng mà thi thể người chết bằng hình thức hỏa táng theo quy định được hỗ trợ: 10.000.000 đồng/người chết.